Η συνημμένη έκκληση-πρόσκληση απευθύνεται σε όλους τους ιππείς και φιλίππους της χώρας μας, ανεξάρτητα το ΠΟΥ ανήκουν, γιατί βασίζεται στον πατριωτισμό, τη φιλοτιμία και την απόδοση τιμών στην ιστορία μας, που δεν κάνει διαχωρισμούς και είναι διαχρονική.
Ελπίδα μας είναι ν’ ανταποκριθούν σ’ αυτήν όλοι, όπως έγινε στις Πλαταιές, όπου ‘προσήλθαν’ σχεδόν όλες οι πόλεις-κράτη της Ελλάδος…
Θ. Γ. Αντίκας,
Ιππίατρος ΔΟΙ
Η βιβλιοπαρουσίαση του εξαίρετου πονήματος έκδοσης Φλώρας Παπαδοπούλου γίνεται για πολλούς σπουδαίους λόγους: [α] να γίνει γνωστό σ’ όλους του ιππείς της Πανελλήνιας Ένωσης Παραδοσιακών Συλλόγων Ιππικής και της χώρας γενικώτερα, [β] να διαβαστεί με προσοχή απο τους ‘άρχοντες’, παράγοντες, ιδιοκτήτες, προπονητές, κ.α., που κατά τεκμήριο ‘γνωρίζουν’ τον ίππο και την ιππική τέχνη–ή έστω νομίζουν ότι γνωρίζουν, και [γ] να τιμηθεί όπως πρέπει το δίδυμο συγγραφέα-εκδότη, γιατί μας προσέφεραν, επιτέλους, κείμενα και γνώση για το ‘πολεμικό’ άθλημα ή τέχνη, που είχε τελείως αγνοηθεί στη χώρα μας επι χρόνια, κι ευτυχώς ‘αναγεννήθηκε’ απο τον ‘ιππαγωγό’ συγγραφέα, με τη βοήθεια του καλύτερου εφιπποτοξοβόλου της σύγχρονης εποχής και δασκάλου του κ. Kassai Lajos.
Εύχομαι να υπάρξει κάποτε και στη ‘ναδιρική’ χώρα μας εφιπποτοξοβόλος ιππεύς ή αμαζόνα, που να κάνει το απίστευτο σχεδόν ρεκόρ κατάρριψης 12 ιπτάμενων στόχων σε χρόνο 17,8” καλπάζοντας επιβήτορα ή φοράδα και μπει στο βιβλίο Guiness–παρέα με τον Kassai. Τότε και μόνο θα μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι για τη ‘ναδιρική’ χώρα μας, που πριν χιλιετίες έκανε τον/την ίππο πολεμική μηχανή και μετά τον/την μετέτρεψε σε Ολυμπικό αθλητή που στεφάνωσε με κλαδιά αγριοελιάς, δάφνης, αγριοσέλινου και πεύκου κάπου 170 ιδιοκτήτες κι εκτροφείς ίππων, άνδρες, γυναίκες, βασιλιάδες και βασίλισσες…
Θ. Γ.Αντίκας
Ιππίατρος ΔΟΙ
Το σημερινό άρθρο παρμένο απ’ το ΙΠΠΟΙ ΚΑΙ ΙΠΠΟΛΟΓΙΑ [Θ. Γ. Αντίκας, εκδ. e-book 2010] είναι για να θυμίσει στους φίλιππους της Πανελλήνιας Ένωσης αλλά και στους κάθε λογής ‘άρχοντες’ της ιππασίας στη χώρα μας την πανάρχαια γνώση των ελλήνων στα ‘Περί Ιππικής’, που τείνουμε να ξεχνούμε όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια…Απάνθρωπα παραδείγματα σκληρότητος, κακοποίησης, εγκατάλειψης, ωφελιμιστικής και όχι ‘ευγενούς’ χρησιμοποίησης του ίππουν βρίθουν στη σύγχρονη πραγματικότητα. Ενώ ήδη απ’ το 1905 το ‘Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας’ τιμωρούσε παραδειγματικά με σχετικό άρθρο τη σκληρότητα έναντι όποιου ‘υποζύγιου’, σήμερα πολλοί τέτοιοι εγκληματίες παραμένουν ατιμώρητοι, γιατί είτε η Αστυνομία είτε οι Εισαγγελείς αδιαφορούν…Ελλείπει ακόμα και η τιμωρία του πιο ειδεχθούς εγκλήματος, δηλ. του ντόπιγκ. Ο έλεγχος γίνεται μεν ικανοποιητικά στους δρόμωνες, η τιμωρία όμως είναι δυσανάλογα μικρή, σχεδόν ‘με ένα χτύπημα στην πλάτη’, ενώ λ.χ. στη Γαλλια αφαιρούνται τα έπαθλα και τιμωρούνται ο ιδιοκτήτης, ο αναβάτης, ακόμα και ο ιππίατρος που χορήγησε απαγορευμένη ουσία…Όσο για την ‘αγωνιστική΄ιππασία, αναρωτιέμαι κάθε πότε, απο ποιόν ‘ομοσπονδιακό’ ιππίατρο γίνεται έλεγχος ντόπιγκ και ποιές τιμωρίες έχουν επιβληθεί τα τελευταία 20 χρόνια…
Θ. Γ. Αντίκας
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΙΠΠΟΦOΡΒΕIΩΝ
Tα ΕΙ καλούν όσους θέλουν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα εγγραφής και βελτίωσης ίππων Ελληνικής φυλής μέσω ελληνικών διαβατηρίων καθαρόαιμων και νέων φυλών, είτε ως απλά μέλη εκτροφείς, τεχνίτες, προπονητές, ιππίατροι, ζωοτέχνες, είτε ως μέλη του ΔΣ εκάστου STUDBOOK.
ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΑ ΚΑΛΥΨΟΥΝ ΦΟΡΑΔΕΣ ΦΕΤΟΣ,
Η Ελλάδα διαθέτει παγκοσμίως το μεγαλύτερο αριθμό Iστορικά καθιερωμένων γηγενών ίππων.
Θεωρούνται ως βασικές ελληνικές φυλές οι εξής:
1) Σπάνιες καθαρόαιμες φυλές
* Αρχαίος ίππος Κρήτης
* Αρχαίος Ορεινής Ηλείας ( Πηνιώτικο)
* Αρχαίο Ιππάριο Πίνδου
* Αρχαίο Ιππάριο Σκύρου
* Αρχαίος Ίππος Θράκης
* Αρχαίος Ίππος Θεσσαλίας
2) Παραδοσιακές υπο εξαφάνιση φυλές
· Ορεσίβιοι και παραποτάμιοι ίπποι
3) Φυλές υπό προσπάθεια ανασύστασης
· Ίππος Πεδινής Ηλείας
· Καθαρόαιμο μη ελληνικό άλογο δεκτό ως διασταύρωση, μετά από συμφωνία με τη ΦΕΕ : Καθαρόαιμο Ιπποδρομιακό της ΦΕΕ.
4) ΝΕΕΣ ΦΥΛΕΣ
Κρητικός Πλαγιοτροχαστής
Πλαγιοτροχαστής του Μοριά
Μακεδονικό (πρώτης εθνικής ανάγκης)
Ελληνικός Ανιχνευτής
Ελληνικός Ίππος Αγώνων
ΠΡΟΣΟΧΗ
2. Σε όλες της φυλές θα υπάρχουν Κατηγορίες Ποιότητας με βαθμολογία των πουλαριών.
3. Θα δημοσιεύεται εθνική κατάταξη ποιότητος εκτροφής της κάθε περιοχής ή/και Ένωσης Ιπποτρόφων, ανάλογα με το σύνολο των βαθμών των πώλων έκαστης φυλής. Έτσι οι ενώσεις που θέλουν ν’ αναδειχθεί η περιοχή τους ως πρότυπο ιπποπαραγωγής κάποιας φυλής στην Ελλάδα, θα έχουν κίνητρα και κάθε ενδιαφέρον να παράγουν τα καλυτέρα πουλάρια.
Πληροφορίες : www.hιppologia.org και www.hellenic.studs.gr
e-mail επικοινωνίας : Hellenic.studs@yahoo.com
Τηλ: 6999000077
Το αρθρίδιο αυτό απο το ΙΠΠΟΙ ΚΑΙ ΙΠΠΟΛΟΓΙΑ [Θ. Γ. Αντίκας, ηλεκτρονική έκδ. 2010] γράφεται επι τη ευκαιρία της επικείμενης δημιουργίας των Ελληνικών Ιπποφορβείων που έλειψε ατυχώς απο την πολιτισμένη χώρα μας για αιώνες…Η δημιουργία βάσης δεδομένων και Βιβλίου Γενεαλογίας, αλλά και η έκδοση ‘διαβατηρίων’ με τη σωστή γραφική και εικονιστική παράσταση του κάθε ζώου όχι μόνον είναι ευκταία αλλά άκρως απαραίτητη–και απαιτητή–απο τη νομοθεσία της Ε.Ε. Περιττό να προστεθεί ότι το ιππάριο της Σκύρου αποτελεί κατά κάποιο τρόπο εθνικό ‘μνημείο’ προς συντήρηση, γιατί είναι ένα εκπληκτικό παράδειγμα επιβίωσης μιας σπάνιας μικροσωματικής φυλής στο Αιγαίο, φυλής που διατήρησε αλώβητο το DNA του επι αιώνες, ή ίσως επι χιλιετίες. Η αποκωδικοποίηση του ίππειου DNA εδώ και έξι μήνες είναι βέβαιο πως θα βοηθήσει στην ανάλυση της χρονολογικής, εξελικτικής και ζωογεωγραφικής εξάπλωσης της φυλής μέσω του επακριβούς χρονικού καθορισμού των μεταλλάξεων που υπέστησαν οι 4 βάσεις του DNA [Α-Τ & G-C].
Συνιστάται θερμά σε όλους τους Ομίλους-μέλη της Πανελλήνιας Ένωσης Παραδοσιακών Συλλόγων Ιππικής, στην Ε.Ο.Ι., στην ΦΕΕ, στα Ε.Ι. και φυσικά στο Υπ. Γεωργίας–που είναι ήδη αρωγός στη διάσωση και διατήρηση της φυλής απο το 2000–να συνδράμουν στο μέτρο του δυνατού την ΕΥΓΕΝΗ προσπάθεια του Δήμου Σκύρου και της τοπικής οργάνωσης ΕΜΦΑΣ [http://www.skyrianhorsesociety.gr], γιατί το οφείλουν στην ιστορία και την πολιτιστική μας κληρονομιά.
Θ. Γ. Αντίκας
Ιππίατρος ΔΟΙ
Το ιππάριο της Σκύρου – Skyros pony
Εικ 5.7 αριστ. Επιβήτορας και φοράδα φυλής Σκύρου. Δεξιά, ιππάριο Σκύρου;
Εισαγωγή
Το ιππάριο της Σκύρου είναι απ’ τις αρχαιότερες και σπανιώτερες μικρόσωματικές φυλές ίππων του κόσμου. Δεν αναφέρεται σε αρχαίες πηγές, είναι όμως πιθανό να προέρχεται απ’ τη Θεσσαλική ή τη γειτονική της Πίνδου και να πέρασε στις Σποράδες το 18ο-19ο αι., ή πολύ νωρίτερα. Στη Εποχή του Χαλκού, το ιππικό του Αχιλλέα πέρασε απο τη Σκύρο καθ’ οδόν προς την Τροία (Ιλιάς Ι.668, Τ.326, 332). Η μικροσωμία του, όπως και άλλων νησιώτικων φυλών (Shetland, Κασπίας, Chincoteague κ.α.), οφείλεται στη λιτή διατροφή, στις αντίξοες συνθήκες του περιβάλλοντος και στη συγγενική αναπαραγωγή, που κατά τεκμήριο δημιούργησαν το γενότυπο και φαινότυπο του. Αναλύσεις στο Εργ. Φυσιολογίας Αναπαρ. Αγροτ. Ζώων του ΑΠΘ (Apostolidis et al, 2000) έδειξαν πως η φυλή της Σκύρου είναι η πιό ομοιογενής φυλή της Ελλάδος. Πιθανώς το μικρόσωμο αυτό πόνυ (Κατηγ. Α’ = <110 εκ. κατά τον Κανονισμό της Διεθνούς Ομοσπ. Ιππασίας) ή ‘ιππάριο’ (ελληνική μτφρ. του όρου pony και όχι αναφορά στο ‘hipparion’ της Μειοκαίνου) ζούσε και αλλού στην αρχαιότητα, γιατί οι σωματομετρικές μελέτες σε παραστάσεις ίππων, λ.χ. στον Παρθενώνα ή σε αγγεία (Εικ. 5.7) έδειξαν ότι στην κλασσική περίοδο ήδη υπήρχαν ίπποι με το ίδιο περίπου ύψος (Αντίκας, 2000). Σημειωτέον ότι σκελετικά κατάλοιπα μειοκαινικών ιππαρίων έχουν βρεθεί στην Σάμο, στη Λέσβο αλλά και ‘απέναντι’, δηλ. στις ανατολ. ακτές της Μ. Ασίας, πράγμα που ίσως σημαίνει πως στη διάρκεια της Μειοκαίνου προϋπήρξε μικροσωματική φυλή, που ίσως δέον ν’ αποκληθεί ‘Αιγαιική’.
Η φυλή εκτρέφεται σχεδόν αποκλειστικά στο νησί. Στην απογραφή του ‘98 βρέθηκαν 137 άτομα, σήμερα δε υπάρχουν πάνω απο 250 (http://www.skyrianhorsesociety.gr). Το Υπ. Γεωργίας απαγόρευσε την εξαγωγή θήλεων ιππαρίων ύψους <110 εκ. ορθώς, γιατί ο πληθυσμός αφανίστηκε μεταπολεμικώς. Εκτός της Σκύρου εκτράφηκαν καθαρόαιμα ή διασταυρωμένα ιππάρια απο παράνομες εξαγωγές, στο δε αγρόκτημα του ΑΠΘ και στην Κέρκυρα (Silva Project) διατηρούνται πυρήνες αναπαραγωγής (συνολικώς, 50 καθαρόαιμα) προς διάσωση της φυλής. Η δια-βίωση στο νησί είναι ελεύθερη το χειμώνα στο ‘Βουνό’, το δε θέρος οι ιδιοκτήτες μαζεύουν τα ζώα για γεωργικές εργασίες, κυρίως μεταφορές και αλώνισμα. Η συνήθεια συνετέλεσε δυστυχώς σε μείωση του πληθυσμού ιδίως τους χειμώνες, λόγω άσχημου καιρού και έλλειψης τροφής. Σήμερα οι ευσυνείδητοι ιδιοκτήτες διατηρούν ζώα απο αγάπη και σεβασμό στην παράδοση, αλλά με συνέπεια την αύξηση αρσενικών (33,3%) σε σχέση με θηλυκά (66,7%), ως και την απουσία εκτομιών, αφού δεν βρέθηκε κανένας στην απογραφή. Ο Δήμος και ο τοπικός σύλλογος διάσωσης δημιούργησαν ιπποδρόμιο και στάβλους για να συντηρούν όσα ζώα εγκαταλείπονται λόγω παύσης γεωργικής ενασχόλησης, κόστους συντήρησης, κ.α). Όμως απαιτείται η περίφραξη του οικότοπου, όπου θα διαβιούν τα ζώα ελεύθερα, με διατροφή και πότιση το χειμώνα και θα γίνεται φυσική αναπαραγωγή. Τούτο γιατί δεν πρέπει με καμιά ‘σύγχρονη’ μέθοδο να μεταβληθούν ριζικά οι συνθήκες στις οποίες διαβίωσε και εξελίχθηκε γενετικά η φυλή.
Περιγραφή του φαινότυπου
Το ιππάριο της Σκύρου μπορεί να καταταγεί στο φαινότυπο του Κρητικού (ή Αιγαιικού) ίππου, του οποίου αποτελεί μικρογραφία. Το ύψος του είναι κατά μέσο όρο 109 εκ. στα αρσενικά και 107 εκ. στα θηλυκά (Πόνυ Α’ – δες Παράρτημα ΙΙ). Κύριο χρώμα (ποσοστό 57%) είναι το ορφνό κι οι αποχρώσεις του όπως και στη φυλή Κρήτης, ακολουθούμενο απ’ το φαιό με τις αποχρώσεις του (19%), το ερυθρόφαιο (16%) και το ξανθό (7%). ‘Αλλα χρώματα, λ.χ. το ισαβέλλειο, υπάρχουν αλλά είναι σπάνια. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (λευκές κηλίδες κ.α.) υπάρχουν κυρίως στα ορφνά ζώα, ενώ κυριαρχούν οι ‘κορυφές’ (whorls, epis, cowlicks) στο κεφάλι, λαιμό, τράχηλο και σώμα. Το τελευταίο είναι μυώδες και συμπαγές με εντυπωσιακή δύναμη έλξης σε σχέση με το μέγεθος του, λεπτό και ωραίο κεφάλι, εντόνως όρθια μικρά αυτιά, μεγάλα μάτια και μυκτήρες. Ο τράχηλος είναι ευρύς, μυώδης με εξαιρετική δύναμη κι ευκαμψία, μακρυά χαίτη και προκόμη που συχνά καλύπτει τα μάτια. Ιδίως στους επιβήτορες φτάνει συχνά ως τα κάτω άκρα, η δε ουρά είναι θυσανωτή και φτάνει συχνά ως τις οπλές. Αλλα κοινά χαρακτηριστικά είναι η ισχυρή κράση, η ζωηράδα, η εξυπνάδα, η ελαστικότητα, η αντοχή, η ταχύτητα και η λιτοδιαίτη φύση, πράγμα που κάνει το ιππάριο ιδεώδες για την εκπαίδευση μικρών παιδιών στα οποία φαίνεται πως έχει αδυναμία. Ως τη δεκαετία του ‘70-‘80, πολλοί ιππικοί όμιλοι διατηρούσαν ιππάρια για το σκοπό αυτό, ατυχώς όμως τούτο δεν έτυχε υποστήριξης απ’ το Υπ. Γεωργίας, τη Φίλιππο Ένωση ή την Ελληνική Ομοσπονδία Ιππασίας (λ.χ. με θέσπιση κινήτρων και επάθλων σε αγώνες ελληνικών ίππων) με άμεση συνέπεια την εγκατάλειψη του. Ευτυχώς ιπποδρομίες γίνονται παραδοσιακά στη Σκύρο–προς τιμή των ντόπιων–κάθε Αύγουστο, όπου συμμετέχουν κυρίως παιδιά του νησιού αλλά και άλλων περιοχών. Αυτοί ακριβώς οι αγώνες συντέλεσαν σημαντικά στη διάσωση της φυλής και πρέπει να συνεχιστούν έστω υπό μορφή ιστορικών ή θρησκευτικών πορειών.
Η ενήβωση του ιππαρίου είναι πρώιμη, σχεδόν απο το πρώτο έτος της ηλικίας. Η περίοδος αναπαραγωγής αρχίζει νωρίς την άνοιξη και κρατά ως το καλοκαίρι. Λόγω μεγάλου αριθμού επιβητόρων οι ιδιοκτήτες φοράδων έχουν τη δυνατότητα επιλογής αρσενικών φαινοτύπων, εφ’ όσον σταβλίζουν τα ζώα τους. Αντίθετα την περίοδο ελεύθερης διαβίωσης στο ‘Βουνό’ (Οκτώβριο ως Μάιο) οι επιβάσεις είναι τυχαίες, εξαρτώμενες απ’ το ‘χαρέμι’ του επιβήτορα όπου ανήκει η φοράδα. Οι τοκετοί γίνονται την άνοιξη για όσα ζώα αφήνονται ελεύθερα το χειμώνα, γεγονός που επιτρέπει στους ιδιοκτήτες να χρησιμοποιούν τις φοράδες για γεωργικές εργασίες το θέρος, αφού τα πουλάρια είναι ήδη μεγάλα και τις ακολουθούν. Τα προβλήματα αναπαραγωγής που διαπιστώνονται στο νησί είναι ιδίως τα εξής:
α) η είσοδος όνων-επιβητόρων στην αγέλη ιππαρίων του ‘Βουνού’, που όντας πολύ ‘δραστήριοι’ γονιμοποιούν τις φοράδες, με συνέπεια τη γέννηση πιό πολλών ημιόνων σε σχέση με πώλους. Είναι αναγκαία η περίφραξη έστω τμήματος των λειμώνων βοσκής, για να ελέγχεται η είσοδος όνων κατά την περίοδο αναπαραγωγής
β) η αδυναμία προγραμματισμού συζεύξεων στην ελεύθερη διαβίωση, αφού η επιλογή γίνεται απο το δεσπόζοντα επιβήτορα της αγέλης, ή δευτερευόντως απ’ τη φοράδα, και σε κάθε περίπτωση είναι αδύνατο να προβλεφθεί. Είναι αναγκαία η δημιουργία Studbook με τα προϊόντα κάθε επιβήτορα, ώστε η επιλογή να γίνεται με επιστημονικό τρόπο
γ) ο σταβλισμός πολλών αλόγων λόγω περιορισμού των γεωργικών ασχολιών αλλά και γιατί πολλοί ιδιοκτήτες δεν θέλουν γέννες των φοράδων τους για οικονομικούς λόγους, πράγμα που οδηγεί στον περιορισμό των γεννήσεων, στη μείωση του ποσοστού νεαρών ιππαρίων και στη στασιμότητα του εν γένει ίππειου πληθυσμού στο νησι.
Προοπτικές εξέλιξης
Παλιότερα οι ντόπιοι αγρότες ή κτηνοτρόφοι άφηναν τ’ άλογα τους ελεύθερα στις πρώτες φθινοπωρινές βροχές (για να φυτρώσει η βλάστηση) σε βραχώδη, ξηρική και θαμνώδη περιοχή του νησιού, το ‘Βουνό’, όπου διαβιούσαν ως το Μάιο. Κάθε ιδιοκτήτης τότε έπιανε τα δικά του και τα χρησιμοποιούσε για μεταφορά προϊόντων και ανθρώπων. Στο μεταξύ η διατροφή αφορούσε στη βλάστηση του ‘Βουνού’ περιορίζοντας έτσι το κόστος. Αποτέλεσμα αυτού του συστήματος διαχείρησης ήταν να μην υπάρχουν στάβλοι, αλλ’ απλά η θερινή διατήρηση των αλόγων στην ύπαιθρο, δεμένων με τριχιά απο το πόδι. Όσο για τη χειμερινή διαβίωση ήταν σκληρή κι ανεπαρκής, με αποτέλεσμα την παρέμβαση του Υπ. Γεωργίας, που καθιέρωσε ετήσια επιδότηση κατά κεφαλή με σκοπό να διευκολύνει οικονομικά και να παρακινήσει τους ιδιοκτήτες να ενσταβλίζουν τα ζώα τους το χειμώνα. Η πρόθεση του Υπ. Γεωργίας ήταν καλή αλλά προσέκρουσε στο ‘ελληνικό δαιμόνιο’, δηλ. την εξυπνάδα πολλών ιδιοκτητών να εισπράττουν επιδοτήσες και συγχρόνως να στέλνουν τα ζώα στο ‘Βουνό’ χωρίς να χτίζουν στάβλους. Τελευταία μειώθηκαν τα άλογα που στέλνονται στο ‘Βουνό’, γιατί οι ιδιοκτήτες κατάλαβαν ότι τα ζώα επιστρέφουν απο κει σε πολύ κακή κατάσταση και συχνά στείρα, ή γονιμοποιημένα απο όνους. Με την αύξηση των σταβλισμένων ζώων, πράγμα στο οποίο βοήθησε ο Δήμος, ο πληθυσμός της φυλής παρουσιάζει μικρή αύξηση, όχι όμως αρκετή βάσει του αριθμού των φοράδων.
Η τάση των Σκυριανών να διατηρούν ιππάρια λόγω παράδοσης, κοινωνικής προβολής και διατήρησης της κληρονομιάς του νησιού, ώς και η διατήρηση ιππαρίων στην ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά (λ.χ. Κέρκυρα κ.α), δημιουργεί ελπίδες για περαιτέρω ανάπτυξη της σπάνιας φυλής. Πυρήνας αυτής της ανάπτυξης είναι το Εργαστ. Φυσιολογίας Αναπαραγωγής Αγροτικών Ζώων στο Αγρόκτημα του ΑΠΘ, που διατηρεί 5 επιβήτορες και 35 φοράδες και διοχετεύει γενετικό υλικό επιβητόρων σε φορείς ή/και ιδιώτες που διαθέτουν φοράδες φυλής Σκύρου. ‘Ετσι υπάρχουν ελπίδες πως στην επόμενη δεκαετία θα αυξηθεί σημαντικά ο πληθυσμός των ιππαρίων και θα εκλείψουν οι πιθανότητες εξαφάνισης της που το 1998 ήταν οριακές, αφού η ύπαρξη πληθυσμού γύρω στα 100 μέλη είναι η ‘κόκκινη γραμμή’ κινδύνου προς εξαφάνιση για όποιο είδος θηλαστικού. Βέβαια είναι άκρως απαραίτητη η δημιουργία γενεαλογικού βιβλίου (Studbook) απο την Ομοσπ. Παραδοσιακής Ιππικής ή του Δήμου Σκύρου, που θα περιλάβει την καταγραφή όλων των ιππαρίων της χώρας, θα βοηθήσει στη γενετική επιλογή συζεύξεων και θα διευρύνει τον οικότοπο διαβίωσης τους σε άλλες νησιώτικες περιοχές της χώρας εκτός των Σποράδων.
Mακρύγιαλος, 60066 Μεθώνη ♦ τηλ. 23530-41753 ♦ pepsiunion@otenet.gr
Ημ/νία 05.05.10
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Οι Όμιλοι-μέλη της Πανελλήνιας Ένωσης Παραδοσιακών Συλλόγων Ιππικής καλούνται στη 2η τακτική Γενική Συνέλευση μας το Σάββατο 22/05 και σε περίπτωση μη απαρτίας την Κυριακή 23/05 ώρα 10 π.μ, στο Κέντρο Ιππικής Τέχνης Πέλλας-Πεντάλοφος Γιαννιτσών.
Τα θέματα της ημερησίας διατάξεως είναι:
1. Ετήσιος διοικητικός και οικονομικός απολογισμός του έτους 2009-2010
2. Έγκριση ή απόρριψη αιτήσεων δοκίμων μελών για την ιδιότητα τακτικού μέλους
3. Διαγραφή Ομίλων-μελών βάσει του άρθρ. 4 του Καταστατικού [απαιτεί πλειοψ. 3/5]
4. Τελική έγκριση του προταθέντος νέου Καταστατικού κατά την έκτακτη Γ.Σ. του 2009
5. Καλενδάριο εκδηλώσεων Ομίλων μας [ιστορ., θρησκ., και άλλες πορείες] το 2010
6. Προγραμματισμός σεμιναρίων απόκτησης ΔΙΑ-1* & υποψηφίων κριτών/εποπτών
7. Αναγνώριση της Ένωσης απο τις αντίστοιχες των ΗΠΑ [AERC] και της Γαλλίας
8. Άλλα θέματα
Σχετικά με το 8ο θέμα, όσοι Όμιλοι με δικαίωμα ψήφου θέλουν να περιληφθούν πρόσθετες απόψεις/θέματα του ενδιαφέροντος τους, παρακαλούνται να υποβάλουν γραπτή πρόταση με ε-μέιλ πρό της 20ης Μαϊου 2010, στην οποία πρέπει ν’ αναφέρεται ο εκπρόσωπος τους.
Υπενθυμίζεται ότι βάσει του άρθρου 7 του Καταστατικού, όσοι Όμιλοι είναι τακτικά μέλη, έχουν δικαίωμα 1 ψήφου όταν διαθέτουν ως 50 μέλη, 2 ψήφων ως 100 μέλη, κ.ο.κ, ενώ τα δόκιμα μέλη δεν έχουν μεν δικαίωμα ψήφου, έχουν όμως δικαίωμα λόγου.
Τέλος υπενθυμίζεται ότι οι εκπρόσωποι των Ομίλων, είτε τακτικών είτε δοκίμων, οφείλουν να τακτοποιήσουν τυχόν οφειλές εγγραφής ή/και ετήσιων συνδρομών πριν ή κατά τη Γ.Σ., στον Ταμία της Ένωσης κ. Θέμη Σίμο, αλλιώς δεν θα δυνηθούν να ψηφίσουν στη Γ.Σ.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ
Θ. Γ. ΑΝΤΙΚΑΣ ΧΑΡΗΣ ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ
Το σημερινό πρωτομαγιάτικο αρθρίδιο, παρμένο απο το βιβλίο OLYMPICA HIPPICA [T. G. Antikas, Euandros editions 2004] είναι για να θυμίσει σ’ όλους τους ιπποτρόφους, βοοτρόφους και κάθε λογής ‘ζωο-παραγωγούς’ της χώρας μας πως δεν πρέπει να…τα βάζουν με τη Φύση, γιατί τούτο αποτελεί ασυγχώρητη ‘ύβρι’. Τα τελευταία εκδικητικά φαινόμενα της ‘θείας’ Φύσης όπως η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών [τρελλές αγελάδες, γρίππη των χοίρων, γρίππη των πουλερικών, κ.α.], αποδεικνύουν γι άλλη μιά φορά την οξυδέρκεια, την προφητικότητα και την προνοητικότητα των αρχαίων μας, που δυστυχώς έχουμε ξεχάσει…
Καλή Πρωτομαγιά.
Θ. Γ. Αντίκας
Ιππίατρος ΔΟΙ
‘…ΓΛΑΥΚΟΣ Ο ΣΙΣΥΦΟΥ. ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΔΕ ΑΥΤΩι ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΗΝ…ΥΠΟ ΤΩΝ ΙΠΠΩΝ, ΟΤΕ ΑΚΑΣΤΟΣ ΤΑ ΑΘΛΑ ΕΘΗΚΕΝ ΕΠΙ ΤΩι ΠΑΤΡI’
(Παυσανίας 6.20.19)
Επίλογος
28. ΟΙ ΤΡΕΛΛΟΙ ΙΠΠΟΙ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΜΥΘΟ:
ΠΡΟΑΓΓΕΛΙΑ ΤΩΝ ‘ΤΡΕΛΛΩΝ ΑΓΕΛΑΔΩΝ’;
Είναι σχεδόν βέβαιο, πως αν τυχόν οι Βρετανοί και οι άλλοι σύγχρονοι Ευρωπαίοι βοοτρόφοι και ιπποτρόφοι είχαν τη φαεινή έμπνευση να διαβάσουν λίγο την ελληνική μυθολογία, θα είχαν ίσως αποτρέψει φαινόμενα σαν αυτά των ‘τρελλών αγελάδων’ και άλλων παρεμφερών παθήσεων. Η διαπίστωση φαίνεται απίστευτη, όχι όμως απίθανη. Βέβαια οι Ελληνες τραγικοί, που αποτύπωσαν στα πρωτοποριακά τους έργα άπειρους μύθους του παρελθόντος, δεν ήταν ούτε ζωοτρόφοι ούτε καταγίνονταν με τις τρελλές αγελάδες. Όμως δυο τραγικοί μας, ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης, καθώς και οι ιστορικοί Απολλόδωρος και Διόδωρος, ασχολήθηκαν μόνο με τρελλά άλογα και κατέληξαν σε παρόμοια συμπεράσματα. Μάλιστα δεν αποτελεί έκπληξη το ότι και οι δύο τραγικοί, ίσως και οι σύγχρονοι τους έλληνες, σεβάστηκαν με δέος μια απαράβατη ηθική αρχή, που ίσχυε πάντα στη Φύση. Πιο συγκεκριμένα, το ότι η βαρύτατη ύβρις του τρέφειν φυτοφάγα όντα με σάρκες, οδηγεί μαθηματικά στον όλεθρο και στην καταστροφή.
Ας επιχειρήσουμε μια σύντομη αναδρομή στον αρχαίο ελληνικό μύθο και στα έργα των τραγικών που προέβλεψαν με αξιοθαύμαστη ακρίβεια τις βλαβερές συνέπειες της ύβρεως προς τη θεϊκή Φύση. Στη χαμένη τραγωδία του Αισχύλου Γλαύκος Ποτνιεύς (μέρος τετραλογίας με τις Φινεύς, Πέρσες και Προμηθεύς Πυροφόρος), που κέρδισε την πρώτη νίκη στα Διονύσια του 472 πΧΕ, ο ήρως διέμενε στη Βοιωτία κι έτρεφε «άγριες» φοράδες. Μάλιστα για να τις κάνει ακόμα πιό πολεμικές, τις τάϊζε με κρέας ανθρώπων. Όταν ο γιός του Σίσυφου και της Μερόπης πήγε κάποτε να πάρει μέρος στα επιτάφια άθλα που οργάνωσε στην Ιωλκό ο Άκαστος για τον πατέρα του Πελία, οι φοράδες κατασπάραξαν το Γλαύκο μέσα στη μανία τους. Τούτο γιατί τα άμοιρα ζώα δεν έβρισκαν στη Θεσσαλική Ιωλκό την τροφή που είχαν συνηθίσει να τρώνε…
Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή του μύθου, τις φοράδες του Γλαύκου τις τρέλλανε η ίδια η Αφροδίτη, γιατί θύμωσε μαζί του. Η εκδίκηση της οφείλονταν απλά στο ότι ο Γλαύκος δεν άφηνε τις φοράδες του να σμίξουν με επιβήτορες, φοβούμενος πως θάχαναν την ταχύτητα τους! Πάντως, είτε τα ζώα τρελλάθηκαν απο έλλειψη κρέατος είτε απο έλλειψη αγάπης, γεγονός είναι πως αμφότερες αυτές οι «στερήσεις» προκλήθηκαν απο άνθρωπο βλάσφημο προς τα θεία, δηλ. τη Φύση. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Γλαύκος λατρεύονταν στην Κόρινθο με τ’ όνομα Ταράξιππος (δες Κεφάλαιο 7). Όντως κάθε αθλητής στα ιππικά των Ισθμίων θυσίαζε στον Γλαύκο-Ταράξιππο πριν απο κάθε αγώνα, για να έχει την εύνοια του (Παυσανίας 6.20.19):
‘… ΕΣΤΙ ΔΕ ΚΑΙ ΕΝ ΙΣΘΜΩι ΤΑΡΑΞΙΠΠΟΣ, ΓΛΑΥΚΟΣ Ο ΣΙΣΥΦΟΥ’.
Παρόμοιος μύθος με κείνο των φοράδων του Γλαύκου σώθηκε απ’ τον Ευρυπίδη στην Άλκηστι κι αφορά στον όγδοο άθλο του Ηρακλή. Ο ήρωας πήρε την εντολή του Ευρυσθέα να φέρει στό Άργος τους ίππους του Θράκα βασιλιά Διομήδη, γιού του θεού Άρη. Ο βασιλιάς είχε τέσσερις φοράδες που εκτός που ήταν άγριες, είχαν παράξενα αρσενικά ονόματα (Ποδάργος, Λάμπων, Ξάνθος και Δείνος)! Δεν έτρωγαν σανό σαν τ’ άλλα άλογα, αλλά τρέφονταν με τις σάρκες ανθρώπων κι όταν έφτανε κάποιος ξένος στη Θράκη, ο Διομήδης τον σκότωνε κι’ έριχνε τα κομμάτια του στις τέσσερις φοράδες. Οι ανθρώπινες σάρκες τις είχαν εξαγριώσει τόσο πολύ, που ο βασιλιάς υποχρεώθηκε να τις δένει με αλυσσίδες και να βάζει μιά αρματωμένη φρουρά στο στάβλο για τη φύλαξη τους
Ο Ηρακλής τάμαθε αυτά και ετοιμάστηκε. Φόρτωσε ένα καράβι γεμάτο ήρωες, αφού πρώτα κάλεσε όποιον ήθελε να πάει μαζί του. Ανταποκρίθηκαν πολλοί ήρωες, και μεταξύ τους ο Λοκρός Άβδηρος, γιος του Ποσειδώνα κατά τον Πίνδαρο. Έπλευσαν στη Θράκη μέσω Θάσου, και σε μια σύντομη μάχη ο Ηρακλής σκότωσε τη φρουρά του Διομήδη, οδήγησε τις ανθρωποφάγες φοράδες στο καράβι του κι έταξε στον Αβδηρο να τις φυλάει. Στο μεταξύ ο Διομήδης, όταν είδε τη φρουρά σφαγμένη και τις φοράδες του φευγάτες, έστειλε το στρατό να καταδιώξει τον Ηρακλή. Ο ήρωας που άφησε τα ζώα στη φύλαξη του Άβδηρου, γύρισε να πολεμήσει το Διομήδη και βοηθούμενος απ’ όλους τους εταίρους του, τον σκότωσε με το ρόπαλο του.
Έχοντας εκπληρώσει την αποστολή τους, ο Ηρακλής κι οι φίλοι του επέστρεψαν στην ακτή, όπου αντίκρυσαν φριχτό θέαμα. Οι φοράδες του Διομήδη είχαν κατασπαράξει τον Άβδηρο που τις φύλαγε. Ο Ηρακλής βρήκε με κόπο λίγα κομάτια απ’ το νεκρό σώμα του ήρωα, τον έθαψε επι τόπου και, προς τιμή του ίδρυσε τα Άβδηρα και καθιέρωσε εκεί ετήσια επιτάφια άθλα. Όσο για τις φοράδες, τις πήγε πίσω στην Πελοπόννησο. Ο Ευρυσθέας λίαν παραδόξως τις άφησε ελεύθερες κι αυτές τριγύρισαν στην Ελλάδα, ώσπου τελικά έφτασαν στον Όλυμπο, όπου κατασπαράχθηκαν απο αγρίμια, ίσως τα γνωστά τοπικά λιοντάρια που αναφέρθηκαν τόσο απ’ τον Ηρόδοτο, όσο κι απ’ τον Ξενοφώντα.
Σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθου, που είναι πιό ενδιαφέρουσα αν όχι πιο αξιόλογη, ο Ηρακλής έφτασε μοναχός στη Θράκη δια ξηράς. Το σχέδιο του να απαγάγει τις φοράδες ήταν απλό. Πάλαιψε νικηφόρα με το Διομήδη και τον έρριξε στα ανθρωποφάγα ζώα, που φυσικά τον κατασπάραξαν (Εικ. 28.1). Μόλις οι φοράδες έφαγαν το βασιλιά ημέρωσαν, κι έτσι ο Ηρακλής τα οδήγησε απ’ τη Θράκη στην Πελοπόννησο χωρίς κόπο. Ο Ευρυσθέας χάρηκε τόσο πολύ για την απόκτηση των ήμερων φοράδων, που τις αφιέρωσε στην Ήρα. Περιέργως η θεά, αν και ήταν γνωστή για την αιώνια έχθρα της στον Ηρακλή, δέχθηκε με χαρά την προσφορά του βασιλιά κι άφησε τα ζώα ελεύθερα. Εκείνες οι φοράδες κατά το Διόδωρο έγιναν οι πρόγονοι πολλών φυλών ίππων στην Ελλάδα, με απογόνους που έφτασαν ως τα χρόνια του Μεγ. Αλεξάνδρου και του ιππικού του (4.15. 3):
‘ΕΥΡΥΣΘΕΥΣ Δ’ ΑΧΘΕΙΣΩΝ ΠΡΟΣ ΑΥΤΟΝ ΤΩΝ ΙΠΠΩΝ ΤΑΥΤΑΣ ΙΕΡΑΣ ΕΠΟΙHΣΕΝ ΗΡΑΣ, ΩΝ ΤΗΝ ΕΠΙΓΟΝΗΝ ΣΥΝΕΒΗ ΔΙΑΜΕΙΝΑΙ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ’
Χάρη στο Διόδωρο μάθαμε επιτέλους την καταγωγή της Μακεδονικής φυλής ίππων, που ήταν οι ανθρωποφάγες φοράδες του Θράκα Διομήδη. Μετά την εξημέρωση τους χάρη στον ηρωικό άθλο του Ηρακλή, έφτασαν μέχρι την Πελοπόννησο, αφέθηκαν ελεύθερες απ’ την Ήρα, και τριγύρισαν στο βορρά ως τη Θεσσαλία και τη Μακεδονία. Ακόμα χρωστάμε ευγνωμοσύνη στους Αισχύλο κι Ευρυπίδη, που μας εξήγησαν αιώνες πριν το γενετικό αξίωμα πως όποτε οι νόμοι της Φύσεως παραβιάζονται απ’ τους ανθρώπους, οι θεοί εκδικούνται τρελλαίνοντας τα ζώα. Οι θεοί συγχωρούν πάντα, οι άνθρωποι ίσως κάπου κάπου, αλλά η Φύση δεν συγχωρεί ποτέ καμιά ανθρώπινη ύβρι.
Είναι σκληρό το δίδαγμα προς μάθηση των τραγικών μας ποιητών. Στις μέρες μας ο άνθρωπος ξαναγύρισε στην κατανάλωση ίππειου κρέατος, εξαιτίας ίσως του φόβου της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας. Ίπποι, όνοι και ημιόνοι εξάγονται, ή χειρότερα κλέβονται, για να καταλήξουν στο πιάτο του μοντέρνου καταναλωτή. Έτσι ακριβώς μεταχειρίζονταν τα ιπποειδή οι άνθρωποι πριν 40.000 χρόνια, κυνηγώντας και σκοτώνοντας τα για το κρέας τους στην Ευρώπη και στην Ασία. Έπειτα ήρθαν οι Μεσοποτάμιοι, Ασσύριοι, Χιττίτες κι Αιγύπτιοι, που μετέτρεψαν τον ίππο σε πολεμική μηχανή. Τελικά ήρθαν οι έλληνες, που έδωσαν φτερά στον Πήγασο, έβαλαν την Αθηνά να του περάσει χαλινό, και μετέτρεψαν ίππους και ημίονους σε Ολυμπιονίκες για δεκατρείς αιώνες. Πολλούς αιώνες αργότερα, ο «χόμο ερέκτους Ευρωπαίους» έχει κάνει ένα γιγάντιο βήμα προς τα πίσω, εκφυλιζόμενος σε ιπποφάγο εξαιτίας της ίδιας του της ύβρεως. Οι Έλληνες κι οι Πορτογάλλοι, οι μόνοι πολιτισμένοι που δεν τρώνε ίππειο κρέας, θεωρούν την ιπποφαγία σαν απάνθρωπη και απολίτιστη πράξη μέχρι τις μέρες μας.
Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω μαζί τους.
28.1 Μελανόμορφος κύλιξ ca. 510-500 πΧΕ, Ερμιτάζ, Αγία Πετρούπολη. Εικονογραφική παρουσίαση του όγδοου άθλου του Ηρακλή, που χρονικά προηγείται κατά πολύ των φιλολογικών πηγών. Ο ήρως φαίνεται να συγκρατεί επιβήτορα με το δεξί χέρι και να τον απειλεί με το ρόπαλο του. Ο ίππος μοιάζει να θέλει να ξεφύγει καλπάζοντας, ενω απ’ το στόμα του εξέχουν τα κατάλοιπα ενός άνδρα που είναι ο Άβδηρος ή ο Διομήδης
Τέλος οι αρχαιοελληνικοί μύθοι, κυρίως αυτός για τον 8ο άθλο του Ηρακλή, πέρα απ’ το ηθκό δίδαγμα ότι δεν πρέπει οι άνθρωποι να υβρίζουν τη θεία Φύση γιατί έτσι προκαλούν την μήνιν των θεών, προσφέρουν ακόμα ένα αξιόλογο στοιχείο. Συγκεκριμένα, η ‘μυθιστορία’ του 8ου άθλου εξηγεί με άκρως εκπληκτική ακρίβεια τη ζωογεωγραφία, τη μετακίνηση, την εξημέρωση και την εξάπλωση του ίππου στον ελλαδικό χώρο, πιθανώς κατά τη 2η, 3η ή 4η χιλιετία πΧΕ.
Η επιστημονική αυτή υπόθεση φαίνεται ‘υπερβολική’, αλλά είναι λογική. Οι ‘τρελλές φοράδες’ του Διομήδη με τ’ αρσενικά ονόματα δεν συμβολίζουν άλλο τι, παρά το γεγονός ότι οι ‘άγριοι’ ή ‘ανθρωποφάγοι’ (= μη εξημερωμένοι) ίπποι έφτασαν στην Ελλάδα απ’ την κεντρική Ασία, αναγκαστικά μέσω Θράκης, που είναι το γεωγραφικό όριο μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Εκεί με την παρέμβαση ενός ‘ήρωα’, του Ηρακλή, εξημερώθηκαν και ‘οδηγήθηκαν’ (= μετακινήθηκαν) νότια ως την Πελοπόννησο, πολύ πριν τα Τρωικά (βλ. αρματοδρομικούς ίππους των Ρήσου, Αγαμέμνονα, Μενέλαου, Διομήδη, Έκτορα,Τρωίλου, κ.α). Τελικά οι εξημερωμένοι ίπποι αφιερώθηκαν σε γυναικεία ‘θεότητα’, την Ήρα (βλ. και την εξημέρωση του Πήγασου απ’ την Αθηνά Χαλινίτιδα) και αφέθηκαν ελεύθεροι, ίπποι και φοράδες να τριγυρίσουν σε όλο τον ελληνικό χώρο. Πρώτα λοιπόν έφτασαν στη Θεσσαλία (βλ. και ‘θεϊκούς’ ίππους του Αχιλλέα, ή του βασιλιά Οινόμαου της Πίσας), και απο εκεί στη Μακεδονία, όπου έγιναν οι γεννήτριες του ιππικού του Αλέξανδρου…
Όπερ έδει δείξαι.
